METABOLIZMA HIZLANDIRMA
PROF DR METIN OZATA
Metabolizma nasil hizlandirilir?
Metabolizmayi hizlandirmak için sunlari yapin:
- Asiri yemekten kaçinin
- Kas kitlenizi artirmak için spor yapin
- Iyi uyuyun
- Dengeli yiyin
- Yüksek Glisemik indeksli gidalardan yani kan sekerini çok yukselten gidalardan uzak durun
- Kafeinden (çay, kahve, kola) uzak durun
- Yeterli kalsiyum alin ( brokoli, badem, kabak, koyu sebzeler, süt, yogurt ,peynir)
- Alkolü azaltin
- Ögün atlamayin, az ve sik yiyin
Mevsime, yasa, cinsiyete ve ruhsal duruma göre metabolizma hizlanip yavaslar mi?
Soguk aylarda yani kisin bazal metabolizma hizlanir, yazin yavaslar. Tropikal yani sicak ülkelerde yasayanlarda metabolizma hizi %10-20 daha düsüktür. Yas ilerledikçe metabolizma yavaslar. 30-35 yasindan sonra metabolizma yavaslar . O nedenle yas artikça göbek bölgesinde yaglanma olusur. Bunun temelinde insülin ve kortizol hormonundaki bozukluk vardir. Uzun boylu ve zayif kisilerde bazal metabolizma hizi daha fazla yani hizlidir. Vücutta yag miktari arttikça metabolizma yavaslar. Erkeklerde bazal metabolizma kadinlara göre daha fazladir. Ergenlik döneminde ve hamilelikte metabolizma hizi artar. Ruhsal durum metabolizmayi etkiler. Depresyon metabolizmayi bozar, yavaslatir ve kilo aldirir. Korku aninda kanda artan adrenalin hormonu metabolizmayi artirir. Her on yil için bazal metabolizma hizinda yüzde 2 azalma olur. Hizli kilo alip vermeler metabolizmayi yavaslattigi gibi vucut isisinin artmasi da metabolizmayi artirir. Metabolizma yavaslayinca yag depolanmasi artar. Bununla birlikte kas kitlesi artarsa metabolizma artar. Yüksek glisemik indeksli karbonhidrat (yani kan sekerini çok yükselten gidalar ) yenirse bunlar yag olarak depolanir ve metabolizmayi yavaslatir. Kilo artinca insülin direnci artar, uyku bozulur ve stres artar. Insülin direnci, hormon bozukluklari, uykusuzluk ve stres metabolizmayi yavaslatan etkenlerdir. Metabolizmayi zayiflatan diger nedenler kilo alip vermeler ve hareketsiz yasamdir.
Az az sik sik yemek metabolizmayi hizlandirir mi?
Az ve sik yemek metabolizmayi hizlandirir. Bunun nedeni az ve sik yemekle kan sekerinin inip çikmalar göstermemesi ve bu sayede kandaki insülin hormon salgisinin daha düzenli olmasidir. Insülin hormonu dengede olunca metabolizma hizlanir. Metabolizmayi yavaslatan en önemli etkenlerden birisi kanda insülin hormon yuksekligidir. Az ve sik yemek insulin hormonunda ani inip çikmalari önleyerek metabolizmayi düzenler ve daha kolay kilo verilir.
Hangi gidalar metabolizmayi hizlandirmaya yardimci olur?
Baharatlar metabolizmayi artirir. Kirmizi aci biber ve hardal ve diger baharatlar metabolizmayi artirir. Proteinli gidalar daha tok tutar ve metabolizmayi artirir. Kafein de metabolizmayi artirir. Yesil çay içenlerde metabolizma biraz artar.
Metabolizmanin yavas olmasi ne demektir? Bir hastalik midir? Genetiksel bir sey midir?
Metabolizma hizi genetik, çevresel etkenler ve hormonlardan etkilenir. Egzersiz veya hareketli yasam metabolizmayi artirirken, yasin ilerlemesi azaltir. Tiroid hormonu, erkeklik hormonu (testosteron) buyume hormonu, stres hormonu olarak bilinen adrenalin ve noradrenalin metabolizmayi artirir. Proteinli gidalar metabolizmayi artirir Ortamin sicak olmasi metabolizmayi azaltirken, hastalik hali, ates ve enfeksiyon metabolizmayi artirir. Kötü beslenme metabolizmayi yavaslatir. Uyku metabolizmayi azaltir. Metabolizmayi en çok artiran egzersiz yani spor yapmaktir. Hormonlardan da en çok tiroid hormonlari metabolizmayi artirir. Uzun açlik metabolizma hizini yavaslatir. Kilo veremeyen kisilerde mutlaka hormon bozuklugu vardir. Metabolizmaniz yavas ve kilo veremiyorsaniz mutlaka hormon kontrolunden geçmek ve bir Endokrin uzmanina basvurmak gerekir. Kilo veremeyen hastalarda gördügüm en önemli bozukluklar insülin, tiroid, prolaktin gibi hormonlardaki bozukluklaridir.
